فدك؛ مزرعه‌ای به وسعت تاريخ اسلام(۲)

آری با ارتحال جان‌سوز پدر(حضرت محمد ــ ص ــ)، ديری نپاييد كه عمال حضرت زهرا(س) توسط خليفه اخراج شدند و فدك مانند خلافت‏ به چنگ دشمنان اهل بيت افتاد و البته حضرت فاطمه ساكت ننشست و دادخواهی كرد. وی می‏دانست ‏خليفه می‏خواهد با غصب فدك، منبع مالی بزرگ و فراوانی برای تثبيت‏ خلافتش فراهم كند، مردم را بخرد و مخالفان خويش را از صحنه به‌در كند. می‏خواست ‏ياران علی (ع) را كه به نقل مرحوم سيدشرف‏الدين حدود 270 تن بودند از دور حضرت بپراكند تا هيچ‌گاه فكر مقابله و انقلاب عليه حكومت را در سر نپرورانند. يكی ديگر از انگيزه‏های غاصبين اين بود كه می‏ديدند اگر فدك در دست اهل بيت(ع) ‏باقی باشد و احسان و بخشش اهل بيت را ببينند، كم‌كم اين سئوال در ذهن مردم شكل می‏گيرد كه چرا خلافت ‏به دست اينان نيست؟

آری اگر فاطمه(س) رفت و حق خويش را مطالبه كرد، برای مقابله با برداشت‏های باطل و نادرست غاصبين خلافت‏ بود و می‏دانست امروز با جعل احاديث ‏ساختگی و اجتهاد مدرن و تبليغات دروغين فدك را حق خويش می‏دانند و فردا نيز اصل اسلام را زير سئوال برده، به اهداف خود با اسم اسلام تحقق می‏بخشند، از طرف ديگر منافقان و مخالفان اهل‌بيت(ع) می‏ديدند اگر امروز فدك را به زهرا(س) برگردانند، فردا مجبور می‏شوند خلافت را بازپس دهند. ابن‌ابی‏الحديد در اين باره می‏نويسد: از استاد مدرسه غربی بغداد پرسيدم، آيا فاطمه(س) راست نمی‏گفت، گفت: آری. پرسيدم، اگر چنين بود، چرا فدك را به او پس ندادند؟ لبخندی بر لب استاد نشست و گفت: اگر آن روز فدك را بدو می‏داد، فردا خلافت‏ شوهر خود را ادعا می‏كرد و او هم نمی‏توانست ‏سخن وی را نپذيرد، چون قبول كرده بود كه هر چه دختر رسول خدا(ص) می‏گويد، راست است. (9)

آری به قول شهيد آيت‌‏الله سيد محمدباقر صدر «فدك رمزی بود كه در دل خود معنای بزرگی در برداشت‏» و آن انقلابی وسيع و فراگير بود كه ريشه ظلم و ستم را می‏خشكانيد و برای ياوران حق و حقيقت پشتوانه‏ای عظيم محسوب می‏گشت.

نزاع و دعوا بر سر چند نخل خرما و قطعه‏ای زمين نبود، زهرا(س) و علی(ع) كسانی نبودند كه به مال دنيا چشم دوخته باشند. آن‌ها حتی لقمه غذای خود را - طبق تصريح قرآن كريم (10) - در هنگام افطار، آن هم سه روز پی در پی به مسكين و يتيم و اسير تقديم كردند و فاطمه همان بانويی بود كه در شب عروسی لباس باارزش خويش را به زن محرومی هديه داد، حال چگونه می‏توان باور كرد كه او خواهان دنيا باشد؟! هرگز! او می‏خواست‏ با درآمد فدك به فقرا رسيدگی كند، همچنان كه اين كار را در چهار سال سرپرستی بر فدك انجام داد. او می‏خواست ‏با آن اموال همچون مادرش خديجه، اسلام را به رهبری علی(ع) تقويت كند.

خطبه فدكيه آن حضرت را خوانده‏ايد؟ در آن خطبه تاريخی كه در مسجد پيامبر(ص)، در حضور خليفه و مردم - از پشت پرده - پس از حمد و ثنای خدای سبحان و تجليل از دين و قرآن، مردم را به يادآوری زحمات شبانه‏روزی پدرش محمد(ص) و شويش علی(ع) فرا می‏خواند و سعی كرد تا مردم حق را بشناسند و دنبال آن روان گردند و دست از سياست‏بازان از خدا بی‏خبر بشويند، آری فدك رمزی بود كه پشت آن خلافت علی(ع) نهفته بود.

خليفه نيز اين را به خوبی فهميده بود. بنابراين پس از خارج شدن حضرت از مسجد، رو به مردم كرد و طی سخنانی عوام‌فريبانه گناه را به گردن علی(ع) انداخت و گفت اوست كه زهرا(س) را تحريك كرده [تا خلافت مرا مخدوش سازد.]

فاطمه زهرا همين محور بيان حقايق و ترغيب به اطاعت از علی(ع) را در بستر بيماری با زنان مهاجر و انصار بيان می‏كند: ... از مردان شما بيزارم ... وای بر آن‌ها چرا اجازه ندادند تا حق در جايگاه خويش قرار گيرد؟ و خلافت‏بر پايه‏های نبوت راست آيد؟! ... به خدا سوگند اگر جلو می‏آمدند و علی(ع) را برای كاری كه پيامبر(ص) بر عهده‏اش نهاده بود [خلافت] كمك می‏كردند، ... آن‌ها را به راه راست هدايت می‏كرد ... و درهای رحمت و بركت الهی از آسمان و زمين بر روی ايشان گشوده می‏گشت ... (11)

بنابراين هدف زهرای مبارز (ع) برای همگان روشن بود و به همين خاطر دشمن با هدف قراردادن كانون خطر، نواختن سيلی محكم بر چهره ملكوتی وی، ضربات شديد بر پشت و پهلو و زدن دست و پا با تازيانه، آتش‌زدن در خانه‏ای كه جبرئيل بی‏اجازه وارد نمی‏شد و مجروح كردن سينه مقدس آن مظلومه با ضربه ميخ بلند و آهنی، بخشی از عقده‏هايش را خالی كرد.

فدك در تاريخ

در طول تاريخ، فدك دست‏به دست در ميان خلفا می‏گشت. گاه برخی از خلفای اموی يا عباسی آن را به فرزندان زهرا(س) بازگرداندند، ولی دوباره خليفه بعدی بازمی‏ستاند اما هيچگاه ائمه اطهار(ع) پس از غصب فدك حاضر نشدند آن را تحويل بگيرند، چرا كه خلفا می‏خواستند با اين كار صحه بر خلافت ‏خويش گذارند و اگر آن‌ها واقعا به اهل‌بيت(ع) عقيده داشتند، می‏بايستی قبل از پس دادن فدك، خلافت را برمی‏گرداندند، بنابراين وقتی هارون از امام كاظم(ع) تقاضا كرد كه فدك را پس گيريد، حضرت ابتدا امتناع ورزيد، اما آن‌گاه با اصرار خليفه روبرو شد. حضرت فرمود: باشد، اما من با حدودش می‏خواهم. هارون می‏گويد: حدودش كدام است؟ حضرت می‏فرمايد: اگر حدودش را بگويم تو آن را پس نخواهی داد.

حضرت فرمود: حد اول، عدن، حد دوم، سمرقند، حد سوم، افريقا و چهارم، سيف البحر ... و ارمنستان. پس از بيان هر يك از حدود كه حضرت می‏فرمود، رنگ هارون می‏پريد و حالش متغير می‏گشت؛ وقتی سخن امام پايان پذيرفت، هارون گفت: چيزی برای ما باقی نگذاشتی ... حضرت فرمود: گفتم كه اگر حدودش را بگويم، پس نخواهی داد؛ از همين جا بود كه هارون برای شهيد كردن امام مصمم شد. (12)

در زمينه فدك از سوی محققان عالی‌مقام كتب سودمند و مفيدی به جهان اسلام تقديم گشته است كه از آن ميان به دو كتاب سودمند اشاره می‏كنيم: 1 - كتاب «فدك فی‌التاريخ‏» تاليف شهيد آيت‌الله سيد محمدباقر صدر كتاب به زبان عربی است و دو بار( اولين بار با نام «فدك در تاريخ‏» توسط محمود عابدی و بار دوم با نام «نقش سياسی و تاريخی فدك‏» توسط علی اكبر حسنی) ترجمه شده است.

2 - كتاب «فدك نحلة النبی‏6» تاليف مرحوم آیـ‌ت‌‏الله سيدمحمدحسن قزوينی كه سيداحمد علم‌الهدی آن را به فارسی برگردانده و ترجمه كرده‌ است، دكتر عبدالفتاح عبدالمقصود نيز مقدمه‏ای برای آن نگاشته است.

نوشته شده توسط رحمانی در ساعت 10:6 موضوع | لینک ثابت